22-Август 2019

  • USD 69.74
  • EURO 79.24
  • RUB 1.05
Creanova

Сөз баяны: жабагы деген эмне?

  • 10-Июль 2019
  • 172

Байыртан жылкы баласын кастарлап келген кыргыз аны бир канча түргө бөлгөн.

Жалпысынан жылкы деп аталган бул жаныбар жашына, түсүнө, кыймыл-аракетине, мүнөзүнө жараша ар кандай аталат. Сиз аларды билесизби?

Кулун — бир жашка чейинки жылкы баласы.

Жабагы – кээ бир жерде алты айга чейинки, кээ бир жерде алты айдан кийинки кулундун көөнө аталышы, унутта калып баратат…

Кысыр эмди – кээ бир аймактарда кысыр ээк деп да айтылат. Энеси кийинки жылы кысыр калып, энесин эмип жүрө берген тай.

Тай — бир жаш (таптап мин).

Кунан — эки жаш (кууп мин).

Бышты — үч жаш. Тай, кунанды тестиер балдар минсе, жылкы баласы үчкө толгондон кийин чоң кишилер да мине берет.

Асый — төрт жаш. Бирок азыркы доордо эл кыскартып алган, түз эле быштыдан кийин бир асый деп, ал туура эмес.. Аа дегенде асыйга толгондон кийин анан бир асый, эки асый, үч асый, төрт асый, беш асый деп өлгөнчө кете берет.

Бээ — ургаачы жылкы.

Кунан байтал — эки жаштагы ургаачы жылкы. Эркеги "кунан" деп эле айтылат.

Бышты байтал — үч жаштагы ургаачы жылкы.

Байтал — эки жаштан кийинки кулундай элек бээ.

Айгыр — тукум улай турган бычылбаган эркеги, кичирээк кезинде "айгырак" деп аталат.

Ат — бычылган жылкы.

Азоо — тоо-түздө ээн өсүп, минип жүрүүгө, арабага кошконго үйрөтүлбөгөн, тапталбаган ат.

Буудан — жылкы баласынын күчтүү, алты ай минсе арыбаган күлүгү.

Жорго — эки оң жак буту менен эки сол жак буттарын тең таштап, чайпала жүгүргөн жүрүшү бар жылкы. Мындан улам эл ичинде "төрт аягы төп келишкен жорго", "суу төгүлгүс жорго" деген сыпаттоолор айтылып келет. Жоргонун беш түрү бар.

Аргымак — Жакынкы жана Ортоңку Чыгыш өлкөлөрүндөгү асыл тукум минги жылкынын байыркы аты. Таза тукумдуу минги, буденный, араб, ахалтекин жана англис жылкысынын сымбаттуу, чымыр күлүгүн аргымак деп аташат. Кыргыз эли аргымакты байыртадан "чапса күлүк, сатса пул" катары асырап келген.

Дулдул — канча чуркаса да чарчап-чаалыкпаган аргымак. Жаны тынбаган адамдарга карата да айтылат.

Максат Кулуев, төкмө акын

Булак:

Facebook Пикир

УКМК: Президент аппаратынын Сот реформасы жана мыйзамдуулук бөлүмүнүн мурдагы башчысы кармалды